— Dlaczego nie chcę GMO? Bo się po prostu boję — mówi Monika, młoda mama z Olsztyna, działaczka przeciwko zezwoleniu upraw GMO w Polsce. — Mimo że się interesuję tymi sprawami, tak naprawdę nie wiem — nikt nie wie — jakie skutki może to przynieść.

Ale o co się rozchodzi?
— Tak naprawdę każda nowa odmiana roślin (...) jest zmodyfikowana genetycznie — podkreśla dr Dariusz Michalczyk, adiunkt w Katedrze Fizjologii i Biotechnologii Roślin UWM. — Krzyżowanie gatunków nie jest przecież niczym innym, jak łączeniem całej grupy genów w nowy, nieistniejący wcześniej organizm.

Ale my mówimy o uprawach roślin zmodyfikowanych np. poprzez przeniesienie genu zwierzęcego do rośliny. W szczególności — genu bakterii wytwarzającego trucizny. W teorii — zwłaszcza wg producentów GMO — inżynieria genetyczna pozwala wyprodukować rośliny bardziej dorodne, trwałe, odporne na szkodniki i... o pożądanych cechach.

— Pożądanych — zgadza się Monika. — Bo mamy „na przykład” wielki koncern, który sprzedaje swoje nasiona, przygotowane do opylania produkowanym przez nich samych herbicydem.

— Ale opowiadanie o wyższych plonach to zwyczajna niewiedza — dodaje prof. prof. Ludwik Tomiałojć z PAN, członek Państwowej Rady Ochrony Przyrody. — Raport FAO (Światowa Organizacja dla Wyżywienia Ludzkości) z 2004 roku przyznał, ze uprawy GMO nie przynoszą wyższego plonu, lecz średnio o 15 proc. niższy.

— I czy to jest nam potrzebne? — zastanawia się ekolog prof. Stanisław Czachorowski z Wydziału Biologii i Biotechnologii UWM. — Wydaje mi się, że to jest ryzyko ekonomiczne. Dla rolnika może to oznaczać uzależnienie od jednego dostawcy, monopolisty. Dochodzi więc kwestia patentów...

Bezpieczeństwo i bogactwo
A bezpieczeństwo żywności? Lepsza dla nas jest ta modyfikowana, czy nie?
— Żywność GMO jest bezpieczna dla zdrowia człowieka — zapewnia dr Lucjan Szponar, wiceszef ds. bezpieczeństwa żywności w Instytucie Żywności i Żywienia.

— I ja uważam, że GMO nie ma udowodnionego negatywnego wpływu na zdrowie „spożywcy” — mówi Czachorowski.

— Co nie znaczy, że żywność ta na pewno nie jest szkodliwa — wtrąca prof. Tomiałojć.

— Tego w istocie nie wiemy — przyznaje prof. Czachorowski. — W każdym razie proszę pomyśleć: teoretycznie jesteśmy bogaci. Nas, Polaków, stać na żywność eko. I na produkcję, i zakup.

Ekologiczni się boją
— Rolnictwo ekologiczne to dla małych rolników jedyna możliwość ucieczki przed skrajną biedą — przekonuje Anka, rolniczka z trójką dzieci. — Wyobraź sobie teraz, że prowadzisz ekologiczną uprawę, a zaraz za miedzą masz gościa, który uprawia GMO. Wystarczy, że jego "wysokowydajne" rośliny zapylą wiatrem twoje i już jest koniec z twoją ekologią.

Dlaczego?
— Teoretycznie to niemożliwe, bo uprawa GMO jest w Polsce zakazana — oświadcza Michał Sobczak z Ekogwarancji PTRE, instytucji certyfikującej ekogospodarstwa. — Rzeczywiście, mamy narzędzia, które pozwalają nam wykryć domieszkę obcego genu. W takim wypadku uprawa musi być zniszczona, a gospodarstwo może stracić status ekologiczngo. W każdym razie w naszej praktyce taka sytuacja nie miała jeszcze miejsca.

A co na to prezydent?
Prof. Zbigniew Mirek (PAN) i prof. Ludwik Tomiałojć (Uniw. Wrocławski, członek Państwowej Rady Ochrony Przyrody) w środę przedstawili swoje postulaty prezydentowi Komorowskiemu. Wskazali m.in. na nadmierne nasilenie monokulturyzacji krajobrazu i zaburzenie stanu żywych części gleby. Naukowcy zwrócili uwagę na to, że „nie ma sposobu na zabezpieczenie »czystości genetycznej« gatunków dzikorosnących, jeśli są spokrewnione z gatunkami zmodyfikowanymi”. Wymienili takie zagrożenia, jak „mikroewolucyjne uodparnianie się szkodników” i powstawanie „superchwastów”, na które wkrótce może nam zabraknąć narzędzi obrony. W raporcie pojawia się sformułowanie „iluzoryczności barier izolujących”.
To o tym mówiła Anka.

>>> Przeczytaj gmo-apel-naukowcow-do-prezydenta-rp-90288

I tak sprowadzają
Nasi rozmówcy przyznają, że niektórzy rolnicy i tak sprowadzają nasiona GMO i tworzą „lewe” uprawy. Kompletnie poza kontrolą. W tym kontekście obawy rolników ekologicznych wydają się uzasadnione.
— Uprawy GMO są i będą — komentuje prof. Czachorowski. — Lobby przemysłowe chce nam wcisnąć trzecią suszarkę, piąty telewizor, siódme ubezpieczenie. Ludzie w końcu dają się skusić... Tak samo jest z GMO: w końcu to obietnica większej wydajności, nawet jeśli mamy „działać na nielegalu”. A poza tym, niezależnie od państwowych regulacji, i tak przywozimy do kraju masę soi GMO, którą skarmiamy na paszę. Tak naprawdę to bardzo złożona kwestia.

Nie ma ucieczki
— Aby ocenić wartość strat spowodowanych przez przyszłe uwalnianie GMO, już dziś należałoby zintensyfikować opisywanie i wartościowanie krajowego „stanu wyjściowego” różnorodności biologicznej — postuluje prof. Tomiałojć. — Tymczasem instytuty i zakłady ekologii oraz taksonomii są w Polsce likwidowane, a nie rozbudowywane.

— Czy tak, czy inaczej, nie mamy ucieczki przed GMO — niechętnie przyznaje prof. Czachorowski. — Należy rozwijać biotechnologię, zgadzam się. Patrzmy jednak na to, które rozwiązania się sprawdzą; chyba nie ma sensu wprowadzanie każdego patentu tylko dlatego, że tak chcą przemysłowcy. Ja bym nie pytał „GMO: tak czy nie? ”, bo to tak, jakby pytać czy pić kawę, herbatę, wódkę. Zawsze można trafić na podróbę z metanolem. Każdy przypadek trzeba traktować indywidualnie. Dlatego, póki w Europie mamy takie prawodawstwo, jakie mamy, poczekajmy. Popatrzmy co się stanie w USA — w końcu oni mają GMO od wielu lat i to u nich będzie można obserwować długofalowe skutki.

— Z tym, że w Ameryce nie da się przeprowadzić badań, bo w każdym pokarmie może być dodatek GMO (nie ma tam wymogu znakowania produktów GMO), i dlatego nie można wyróżnić tam grupy kontrolnej do badań — czyli ludzi „wolnych” od żywności zmodyfikowanej. Wszyscy są nią zanieczyszczeni! — dodaje prof. Tomiałojć.
sl